Sommige verhalen uit de Shahnameh gaan over oorlogen, andere over koningen en macht. Maar sommige verhalen voelen, zelfs na duizend jaar, alsof ze rechtstreeks over de mens van vandaag zijn geschreven. Het verhaal van Zal is daar één van.

Part1-Verhalen die ons nooit hebben verlaten

Part2-Keyumars; de eerste mens die naar de wereld keek

Part3-Zahhak; wanneer het kwaad langzaam normaal wordt

Part4-Fereydun; wanneer mensen niet langer bang zijn

In de Shahnameh komen we, na het verhaal van Fereydun en de generaties na hem, een personage tegen dat later een van de belangrijkste figuren van het epos zal worden: Zal.

Maar het begin van zijn leven lijkt niet op dat van een held.

Wanneer Zal geboren wordt, is zijn haar volledig wit. Niet op hoge leeftijd, maar vanaf het eerste moment van zijn geboorte. Zijn vader, Sam, schrikt wanneer hij hem ziet. In die tijd werden veel dingen die mensen niet begrepen gezien als een teken van ongeluk of onheil. Sam denkt dat dit kind een vloek of iets onnatuurlijks moet zijn.

En dan neemt hij een besluit dat misschien een van de pijnlijkste momenten uit de Shahnameh is:

Hij laat zijn zoon achter.

Sam brengt Zal naar een afgelegen berg en laat hem daar alleen achter; een kind dat niet eens de kans kreeg om uit te leggen waarom het anders geboren was.

Wanneer ik dit deel van de Shahnameh lees, denk ik vaak dat er in duizend jaar veel veranderd kan zijn, maar sommige dingen nauwelijks.

Mensen zijn nog steeds bang voor wat anders is.

Vandaag laat misschien niemand een kind achter op een berg vanwege wit haar. Maar mensen ervaren nog steeds afwijzing vanwege huidskleur, taal, accent, geloof, uiterlijk of zelfs de manier waarop ze denken.

Maar hier neemt het verhaal van de Shahnameh een andere richting.

In de bergen vindt een mythisch wezen, de Simorgh, Zal. Anders dan mensen kijkt zij niet met angst naar het kind. Ze schrikt niet van zijn uiterlijk. Ze ziet alleen een eenzaam kind.

De Simorgh neemt Zal met zich mee, zorgt voor hem en voedt hem op.

Misschien is het bijzonder dat in een van de oudste verhalen van Iran de redder van een kind geen koning of krijger is, maar een wezen dat verschillen kan accepteren.

Jaren later krijgt Sam spijt van wat hij heeft gedaan. Hij gaat op zoek naar Zal en vindt zijn zoon terug.

Maar Zal is niet langer dat verlaten kind.

Uit eenzaamheid is wijsheid ontstaan.

Misschien is dat wel het belangrijkste deel van Zals verhaal:
datgene wat ons anders maakt, is niet altijd onze zwakte. Soms wordt juist dat later onze grootste kracht.

Wanneer ik dit verhaal lees, denk ik aan de wereld van vandaag; aan kinderen die proberen op anderen te lijken om geaccepteerd te worden. Aan mensen die een deel van zichzelf verbergen om minder beoordeeld te worden.

Maar het lijkt alsof de Shahnameh ons duizend jaar geleden al iets zachtjes vertelde:

Niet alles wat anders is, is verkeerd.

In het volgende deel gaan we naar iemand wiens naam zelfs bekend is bij mensen die de Shahnameh nooit hebben gelezen:
Rostam—een held wiens kracht legendarisch was, maar wiens leven nooit zo eenvoudig was als zijn kracht deed vermoeden.